زمان تعویض روغن دیزل ژنراتور

با توجه به درخواست بسیاری از متخصصین فنی و کارشناسان تاسیسات و همچنین مشتریان شرکت صنایع دیزلی نیل نیرو، این شرکت در راستای انجام رسالت خود و عرق مهندسی، با بهره گیری از دانش علمی برگرفته از کمپانی های مطزح سازنده دیزل ژنراتور در دنیا از جمله Cummins, Perkins, Volvo, Scania & Stamford و تجربیات بدست آمده از کلیه پروژه های اجرائی، تصمیم به تهیه و انتشار مقاله ای در باب زمان تعویض روغن دیزل ژنراتور و نکات کلیدی انتخاب آن و سایر موارد حائذ اهمیت در نگهداری و بهره برداری مفیدتر آن گرفت و مطالعه و عملیاتی نمودن آن را به شرح ذیل پیشنهاد می نماید:

دیزل ژنراتورها یکی از منابع اصلی تولید برق در مکان‌هایی هستند که با اختلال برق و یا قطعی برق مواجه می شوند و یا به شبکه برق سراسری دسترسی نداشته و برای تأمین برق اضطراری و یا دائم از آن‌ها استفاده می‌شود. یکی از مهم ترین ارکان نگهداری از دیزل ژنراتور، تعویض در زمان مناسب روغن دیزل است و عدم رعایت این موضوع می‌تواند منجر به فرسوده شدن بخش های مکانیکی که نیاز به روانکاری در حسن کار دارند و افزایش مصرف سوخت، افت بازدهی، فرسایش موتور و در نهایت خرابی‌هایی که به دنبال آن اورهال نیمه اساسی و اساسی و پرهزینه را در بر خواهد داشت می شود.

نقش روغن در دیزل ژنراتور

روغن دیزل وظایف حیاتی و پر اهمیت زیر را در دیزل ژنراتور ایفا می‌کند:

✅ روان‌کاری قطعات متحرک موتور

✅ کاهش اصطکاک و سایش

✅ خنک‌کاری اجزای داخلی موتور

✅ جذب و تعلیق ذرات آلاینده، دوده و فلزات سایشی

✅ محافظت در برابر زنگ‌زدگی و خوردگی

با گذشت زمان، خاصیت گرانولی و روانکاری روغن تضعیف و از بین می رود، و به همین دلیل تعویض منظم روغن ضروری است.

عوامل تعیین‌کننده‌ زمان تعویض روغن دیزل

ساعات کارکرد موتور

بیشترین معیار رایج در تعویض روغن، ساعت کارکرد موتور است.

توجه داشته باشید که در ژنراتورهای دائم‌کار یا با ساعت کارکرد طولانی، ممکن است نیاز به تحلیل آزمایشگاهی روغن

(Oil Analysis)  نیز وجود داشته باشد.

شرایط اقلیمی و محیطی

✅ گرمای شدید باعث اکسیداسیون سریع‌تر روغن می‌شود.

✅ گرد و غبار و رطوبت بالا باعث آلودگی سریع روغن می‌شوند.

✅ موتورهای با بار جزئی یا سبک دوده بیشتری تولید می‌کنند و باید زودتر روغن تعویض شود.

نوع روغن مصرفی

✅ مینرال: ارزان‌تر اما طول عمر کمتر

✅ سنتتیک: مقاومت بالا در برابر دما و اکسیداسیون

✅ نیمه سنتتیک: ترکیبی از هر دو با عملکرد متوسط

کیفیت سوخت مصرفی

سوخت دیزل بی‌کیفیت دارای گوگرد و ناخالصی‌های زیادی است که این موضوع باعث آلودگی سریع‌تر روغن می‌شود. در این موارد، زمان تعویض روغن باید کاهش یابد.

علائم نیاز به تعویض روغن قبل از زمانبندی پیش بینی شده

✅ تیره شدن بیش از حد روغن

✅ افت فشار روغن موتور

✅ افزایش مصرف سوخت

✅ افزایش دمای موتور

✅ صدای غیرعادی از موتور

روش علمی تعیین زمان دقیق تعویض روغن: تحلیل روغن (Oil Analysis)

در صنایع پیشرفته، از تست‌های آزمایشگاهی برای ارزیابی موارد زیر استفاده می‌شود:

✅ ویسکوزیته روغن

✅ عدد قلیایی (TBN) و میزان اسیدی شدن روغن

✅ مقدار دوده و فلزات معلق

✅ میزان آلودگی با سوخت یا آب

این روش بهترین راه برای افزایش طول عمر روغن بدون ریسک آسیب به موتور است.

توصیه‌های کاربردی در مورد زمان تعویض روغن دیزل ژنراتور

✅ دفترچه راهنمای سازنده ژنراتور و یا کارت و جداول سرویس و نگهداری اخذ شده از فروشنده را مرجع اصلی جهت انتخاب نوع روغن و زمان بندی تعویض روغن دیزل قرار دهید.

✅ در هر تعویض روغن، حتماً فیلتر روغن نیز تعویض نمائید.

✅ در ژنراتورهای با کارکرد اضطراری ( standby power)، حتی اگر ساعات کارکرد کم باشد، حداکثر هر ۶ ماه روغن و فیلتر را تعویض نمائید.

✅ ثبت دقیق ساعات کارکرد دیزل بصورت هفته ای و ایجاد برنامه نگهداری منظم ضروری است.

✅ در محیط‌های صنعتی، استفاده از سیستم‌های پایش آنلاین روغن توصیه می‌شود.

معیارهای فنی مورد تأکید شرکت صنایع دیزلی نیل نیرو جهت انتخاب روغن

شاخص TBN (Total Base Number)

روغن باید TBN بالاتر از 3.0 mg KOH/g را حفظ کند و کاهش این عدد نشانه‌ی اسیدی شدن و از بین رفتن خاصیت محافظت‌کنندگی و گرانولی روغن است.

ویسکوزیته

روغن باید در محدوده‌ی ویسکوزیته مجاز در دمای استاندارد قابلیت خود را حفظ نماید

مقدار دوده و ذرات فلزی (Soot, Iron, Lead)

سایش بیش از حد یا آلودگی سوخت می‌تواند موجب افزایش سطح ذرات شود و برای جلوگیری از این امر موارد ذیل را مد نظر قرار دهید:

۱- در مناطق گرمسیری (دمای بالای 40 درجه): روغن با گرید بالا (SAE 20W-50) توصیه می‌شود.

۲- در مناطق سردسیری (زیر صفر درجه): استفاده از روغن 10W-30  یا حتی 5W-40  سنتتیک توصیه می‌شود.

۳- در ژنراتورهای Standby که کم کار می‌کنند: حتی اگر کارکرد کمتر از 250 ساعت در سال باشد، روغن باید حداکثر ۶ ماه یک بار تعویض شود.

۴- همیشه در هر بار تعویض روغن، فیلتر روغن نیز تعویض شود.

۵- حتی الامکان از سوخت‌های دارای گوگرد پایین (ULSD) استفاده شود تا طول عمر روغن افزایش یابد.

زمان استاندارد جهت سرویس دیزل ژنراتور

✅ روغن (OIL): هر ۱۰۰ الی ۱۲۰ ساعت کارکرد یا هر ۶ ماه

✅ فیلتر روغن (OIL FITER): همزمان با تعویض روغن یا هر ۶ ماه

✅ فیلتر سوخت اولیه (PRIMARY FUEL FILTER): هر ۱۵۰ الی ۲۰۰ ساعت کارکرد یا هر ۶ ماه

✅ فیلتر سوخت ثانویه (SECONDARY FUEL FILTER): هر ۲۰۰ ساعت کارکرد یا هر ۶ ماه

✅ تخلیه فیلتر آبگیر سوخت ( WATER SEPARATOR): هر ۵۰ ساعت کارکرد یا هر ۶ ماه

✅ تعویض فیلتر آبگیر سوخت ( WATER SEPARATOR): هر ۵۰۰ ساعت کارکرد یا هر ۱۲ ماه

✅ بازرسی فیلتر هوا ( AIR FILTER): هر ۲۵۰ ساعت کارکرد یا هر ۱ ماه ( بادگیری شود)

✅ تعویض فیلتر هوا ( AIR FILTER): هر ۵۰۰ ساعت کارکرد یا هر ۱۲ ماه

نتیجه گیری

از منظر تمامی سازندگان مطرح دنیا و شرکت صنایع دیزلی نیل نیرو، تعویض به موقع روغن در دیزل ژنراتور یکی از مهم‌ترین عملیات‌های نگهداری پیشگیرانه و در اصلاح (PM) است و بی‌توجهی به این موضوع می‌تواند به کاهش راندمان، افزایش استهلاک، و حتی خرابی کامل موتور و بتبع آن هزینه های بسیار بالا منجر شود. انتخاب صحیح نوع روغن، سرویس دیزل ژنراتور در زمان درست و انجام تعویض ها و نظارت بر شرایط کاری، و پیروی از توصیه‌های سازنده، بهترین راهکار برای افزایش عمر مفید دیزل ژنراتور  و کاهش هزینه‌های تعمیراتی می باشد.